Du học: tính tổng chi phí, và tính cả phương án con không quay về
Cho con đi du học là một trong những quyết định tốn kém nhất mà một gia đình đưa ra, và cũng là quyết định hay được tính thiếu nhất — không phải vì ai đó giấu, mà vì phần lớn chi phí nằm ngoài hai dòng mà ai cũng nhìn: học phí và tiền ăn ở.
Bảng chi phí đầy đủ hơn
| Nhóm | Thường bị bỏ sót |
|---|---|
| Trước khi đi | Thi chứng chỉ và thi lại, phí nộp hồ sơ nhiều trường, dịch thuật công chứng, khám sức khoẻ, phí thị thực, vé máy bay |
| Học phí | 🔴 Mức tăng hằng năm, phí cơ sở vật chất, phí bắt buộc theo kỳ, giáo trình |
| Chỗ ở | Tiền đặt cọc, phí môi giới, chi phí mùa hè khi ký túc xá đóng cửa |
| Sinh hoạt | Bảo hiểm y tế bắt buộc, đi lại, điện thoại, quần áo mùa đông ở xứ lạnh |
| Khác | Vé về thăm nhà, gia hạn thị thực, chi phí khi ốm, khoản dự phòng |
| Hao khi chuyển tiền | Chênh lệch tỷ giá và phí chuyển, nhân với số lần chuyển trong nhiều năm |
🔴 Hai dòng có dấu đỏ là hai chỗ làm lệch kế hoạch nhiều nhất. Học phí tăng mỗi năm thì tới năm cuối con số đã khác hẳn năm đầu; còn hao khi chuyển tiền thì nhỏ ở mỗi lần nhưng cộng dồn qua bốn năm là một khoản thật.
Bốn câu hỏi trước khi chốt trường
- Chương trình này có cho phép đi làm trong lúc học không, và ở mức nào? Điều này đổi hoàn toàn bài toán chi phí, và cũng đổi trải nghiệm của con.
- Sau tốt nghiệp có được ở lại tìm việc không, trong bao lâu? Đây là yếu tố quyết định giá trị thực tế của tấm bằng nhiều hơn thứ hạng trường.
- Bằng này được công nhận thế nào nếu con về Việt Nam? Với một số ngành có điều kiện hành nghề, câu trả lời rất quan trọng.
- Có bao nhiêu người Việt trong chương trình? Không có ai thì con cô đơn; quá đông thì con có thể học bốn năm mà ngoại ngữ không tiến bộ mấy.
Học bổng — tính đúng giá trị
Một suất học bổng bán phần nghe rất hấp dẫn, nhưng cần đọc ba điều:
- Nó áp dụng cho học phí hay cho tổng chi phí? Nhiều suất chỉ giảm học phí, trong khi sinh hoạt mới là phần lớn ở nhiều nơi.
- Nó có duy trì qua các năm không, điều kiện là gì? Học bổng năm nhất mất đi ở năm hai vì không giữ được điểm là tình huống rất phổ biến.
- Có ràng buộc sau tốt nghiệp không? Một số chương trình yêu cầu làm việc hoặc quay về trong một thời gian nhất định.
Câu hỏi ít người dám đặt
Phần lớn gia đình Việt cho con đi học với một giả định ngầm: học xong con sẽ về. Nhưng thực tế, một tỷ lệ đáng kể du học sinh ở lại — không phải vì phản bội gì, mà vì sau bốn năm con đã có bạn bè, có công việc, có một cuộc đời ở đó.
Nếu con không về, kế hoạch của gia đình có đổi gì không? Đây là câu hỏi tài chính chứ không phải câu hỏi tình cảm, và nó đáng được đặt ra trước khi đi chứ không phải sau khi tốt nghiệp:
- Doanh nghiệp gia đình có đang chờ con về tiếp quản không? Nếu có thì phương án hai là gì?
- Cha mẹ về già sẽ ở đâu, ai lo? Con ở xa thì việc này cần chuẩn bị khác hẳn.
- Tài sản gia đình có phần nào cần con đứng tên hoặc quản lý không?
- Nếu con muốn định cư, gia đình có hỗ trợ không, và tới mức nào?
⚠️ Nói chuyện này trước khi con đi thì nó là một cuộc bàn bạc; nói sau khi con đã quyết ở lại thì nó thành một cuộc tranh cãi.
Chuẩn bị phần không phải tiền
Một du học sinh mười tám tuổi đột nhiên phải tự làm tất cả: nấu ăn, quản lý tiền, đi khám bệnh, xử lý giấy tờ, và chịu đựng những tháng đầu rất cô đơn. Gia đình có điều kiện thường chuẩn bị rất kỹ phần tiền và rất sơ sài phần này.
Vài việc nên làm trong năm trước khi đi:
- Để con tự quản lý một khoản ngân sách tháng, kể cả khi chưa cần
- Để con tự đặt lịch khám, tự đi làm giấy tờ của mình
- Cho con sống xa nhà một thời gian ngắn — trại hè, một kỳ trao đổi
- Thống nhất trước cách liên lạc, để con không thấy bị kiểm soát mà cha mẹ cũng không thấy bị bỏ rơi
Một khoản không được quên
Quỹ dự phòng riêng cho tình huống bất thường: con ốm nặng, cần về gấp, phải chuyển trường, hoặc gia đình cần bay sang. Khoản này nên tách hẳn và không đụng tới trong bất kỳ trường hợp nào khác.
Nó gần như luôn bị bỏ qua, và gần như lần nào cần tới cũng là lúc không xoay kịp.
Con đi làm thêm có ảnh hưởng kết quả học không?
Ở mức giờ giấc được phép và có kiểm soát thì thường không, và nó còn giúp con hoà nhập cũng như hiểu giá trị đồng tiền. Vấn đề phát sinh khi con làm vượt mức cho phép để bù chi phí, vì lúc đó vừa ảnh hưởng việc học vừa có thể ảnh hưởng tới điều kiện lưu trú.
Nên chuyển tiền cho con theo tháng hay theo kỳ?
Chuyển theo kỳ tiết kiệm phí hơn nhưng đòi hỏi con đã biết quản lý ngân sách dài. Cách dung hoà thường dùng là chuyển học phí theo kỳ và sinh hoạt phí theo tháng trong năm đầu, rồi giãn dần khi con đã quen.
Chọn nước học phí thấp có phải lựa chọn tốt không?
Học phí chỉ là một phần; chi phí sinh hoạt, quyền đi làm thêm và cơ hội ở lại sau tốt nghiệp thường ảnh hưởng tới tổng chi phí nhiều hơn. Nên so sánh theo tổng chi phí cả chặng thay vì so từng dòng riêng lẻ.
Con muốn đổi ngành giữa chừng thì xử lý thế nào?
Nên tìm hiểu xem đổi ngành làm kéo dài thêm bao lâu và phát sinh thêm bao nhiêu, rồi bàn với con trên số liệu đó. Ép con học tiếp ngành không phù hợp thường tốn kém hơn nhiều so với chấp nhận thêm một năm, vì kết quả cuối cùng là một tấm bằng không được dùng tới.
Gia sư, lớp thêm, trại hè: chi bao nhiêu là đủ và từ đâu là thừa
Gia đình có điều kiện dễ rơi vào tình trạng lịch của con kín hơn lịch của bố mẹ. Bài này đưa ra cách đánh giá từng khoản chi ngoài trường học, và dấu
Học lại sau tuổi bốn mươi: đầu tư vào bản thân khi đã có sự nghiệp
Người đã thành công thường ngừng học một cách lặng lẽ, vì không còn ai bắt và cũng không còn thấy cần. Bài này bàn về việc học ở tuổi trung niên: học
Con đường không qua đại học: học nghề và kỹ năng trong một gia đình khá giả
Với gia đình có điều kiện, việc con không muốn học đại học thường bị coi là thất bại. Bài này nhìn lại giả định đó, và bàn về cách đánh giá một con đư
Học phí nhiều năm: lập quỹ học cho con thay vì trả theo từng kỳ
Giáo dục là khoản chi lớn nhất và dài nhất của một gia đình sau nhà ở, nhưng hầu hết vẫn trả theo từng kỳ bằng thu nhập của tháng đó. Bài này nói về c
›
×
Nơi người Việt có điều kiện tìm hiểu về quản lý tài sản, đầu tư quốc tế, giáo dục cho con và chuẩn sống toàn cầu.